Je bent lekker bezig. Je hebt bewust gekozen voor je bedrijf, je kent de risico’s, je gelooft erin. En dan… gebeurt er iets. Een life event. De wereld schokt en komt even tot stilstand.
De gebeurtenis kan groot zijn, zoals het overlijden van een dierbare, of ogenschijnlijk klein: een klant die zich terugtrekt, een medewerker die blijkt te hebben gestolen. Maar groot of klein: het effect is hetzelfde. Ineens ga je nadenken: wil ik dit wel? wil ik überhaupt een bedrijf? wil ik dít bedrijf?
Dit soort momenten heeft een naam. Loopbaanonderzoeker Jos Akkermans (VU Amsterdam) noemt ze loopbaanschokken (career shocks). Hij omschrijft het als een onverwachte, ingrijpende gebeurtenis die deels buiten je eigen controle ligt en die je aan het denken zet over je loopbaan. Belangrijk detail: het gaat niet alleen om de gebeurtenis zelf, maar om wat die met jou doet. Dezelfde schok kan voor de één allesbepalend zijn en voor de ander nauwelijks iets betekenen. Akkermans laat ook zien dat loopbaanschokken zowel negatief als positief kunnen uitpakken. Ze zijn niet per definitie een crisis, maar altijd wel een kantelpunt.
Voor ondernemers komt daar nog wat bij. Bedrijf en identiteit zijn nauw verweven. Wie ben ik nog als ik stop? Wat zegt dit over mij? Die vragen maken een loopbaanschok voor ondernemers vaak extra complex. Zeker omdat de grens tussen werk en privéleven er al dunner is dan bij de meeste werknemers.
Als werknemer sta je er in zo’n situatie niet alleen voor. Er is zorgverlof, een sabbatical, een bedrijfscoach, loopbaanbegeleiding via de werkgever of het UWV. Er bestaat een heel stelsel dat erkent dat mensen soms even pas op de plaats moeten maken.
Maar als ondernemer? Dan sta je er alleen voor. Niemand lijkt te beseffen dat ook jij misschien wel een andere keuze wilt maken of in ieder geval de ruimte nodig hebt om erover na te denken. Welke rol wil ik als ondernemer? Hoe vervul ik die rol op een manier die bij mij past? Of zelfs: wil ik eigenlijk nog wel ondernemer zijn? Die vragen stellen zich bij een loopbaanschok vanzelf. Maar tot wie wend je je?
Wat kun je zelf doen?
Een paar dingen helpen om niet vast te lopen.
Geef de schok de ruimte. Probeer niet meteen door te gaan alsof er niets is gebeurd. Als ondernemer kun je zelden een lang verlof nemen. Je bedrijf draait immers gewoon door. Maar je kunt wél bewust tijd blokken in je agenda om na te denken. Een wandeling na een klantgesprek, een ochtend zonder afspraken: kleine ruimte telt ook.
Onderscheid de gebeurtenis van je beslissing. Wat er is gebeurd en wat je ermee doet, zijn twee verschillende dingen. Laat de schok niet voor jou beslissen, maar gebruik hem als aanleiding om bewust te kiezen.
Praat erover, maar kies je gesprekspartner zorgvuldig. Niet iedereen begrijpt wat het betekent om ondernemer te zijn. Een ondernemer in je netwerk die iets soortgelijks heeft meegemaakt, of iemand die een keuze heeft gemaakt die jou destijds onbegrijpelijk leek, kan je verrassend nieuwe inzichten geven.
Stel de grote vragen gerust even uit. Je hoeft niet morgen te weten of je doorgaat, stopt of iets nieuws opbouwt. Handel lopende zaken af, en kies (als er financieel ruimte voor is) om tijdelijk minder opdrachten aan te nemen. Behandel je eigen bezinning als een project: plan het in, maak er tijd voor vrij.
Mijn eigen loopbaanschok
Ik weet van binnenuit hoe een loopbaanschok voelt. Op een gegeven moment merkte ik dat ik en mijn compagnon uit elkaar groeiden in onze visie op het bedrijf. Niet met een grote knal, maar langzaam, sluipend. Wat we wilden bouwen, hoe we werkten, wat we belangrijk vonden: het begon steeds verder uiteen te lopen. Een proces van jaren, waarin ik steeds probeerde zaken bespreekbaar te maken, maar ook mezelf aanpaste, wegcijferde en me onzichtbaar voelde.
Ik weet niet eens precies wat uiteindelijk de doorslag gaf. Maar op een gegeven moment wist ik het gewoon zeker: dit wilde ik niet meer. Ik wist niet wat ik wél wilde, maar zo verder was geen optie. Stoppen was eng. Niet weten wat er daarna zou komen, nog veel spannender.
Toch zette ik de stap. En wat deed ik daarna? Ik begon als een gek te solliciteren. Door de sollicitatierondes komen voor een functie waarvan ik geen idee had wat die inhield, afgewezen worden voor een functie die me op het lijf geschreven leek… Het maakte me duidelijk dat een pas op de plaats misschien verstandiger was. Vanuit rust zou er wel eens iets nieuws kunnen ontstaan. Gelukkig kon ik me dat financieel veroorloven. Maar makkelijk was het niet. Het was moeilijk en eng, en het vroeg iets wat ik niet gewend was: vertrouwen op het proces zonder te weten waar het naartoe ging. Dat deed ook wat met mijn zelfvertrouwen. Langzaam begon ik mezelf weer te vertrouwen. De visie die ik had, bleek niet verkeerd. Ik hoefde haar alleen opnieuw vorm te geven, en mezelf weer zien staan.
Deze ervaring is een van de redenen waarom ik anderen wil helpen die zich op zo’n kantelpunt bevinden. Herken je dit, of zit je zelf midden in zo’n moment? Neem gerust contact op. Ik ga graag met je in gesprek.
Foto van pexels.com.
